گزارش ماه ژوئن HoogWegt Horizon

صنعت لبنیات روسیه به دلیل محدودیت های وارد شده در آگوست ۲۰۱۴ بر واردات پنیر و کره از کشورهای اتحادیه اروپا، امریکا و دیگر کشورها، در مقابل بازار جهانی لبنیات ایزوله است. از زمان اعمال محدودیت ها، برنامه بلند مدت این کشور، سرمایه گذاری برای تولید محلی شیر و رسیدن به هدف رئیس جمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، رسیدن به خودکفایی در فرآوری محصولات لبنی بوده است. در این مدت، این کشور با چالش کاهش پخش مواد لبنی نامناسب دست و پنجه نرم کرده و در عین حال، در تلاش برای افزایش صادرات است. برخی از این اهداف محقق شده اند.

پیش از اعمال محدودیت های سال ۲۰۱۴، روسیه بیش از ۲۵% شیر خام مورد نیاز برای تولید پنیر، کره و محصولات لبنی دیگر برای استفاده مردم را وارد میکرد. در سال ۲۰۱۹، طبق آمار واردات پنیر، کره، شیرخشک  و شیر مایع، روسیه حدود ۵ میلیارد کیلوگرم (۱۱ میلیارد پوند) یا ۱۴% مجموع شیر تولیدی را کم داشت تا در تولید محصولات لبنی به خودکفایی برسد.

سرمایه گذاری در جهت رشد

تولید شیر روسیه از سال ۲۰۱۴، ۲.۷ درصد فزایش یافته و در سال ۲۰۱۹ تولید از ۳۱ میلیارد کیلوگرم (۶۸ میلیارد پوند) نیز گذشته است. بیشترین مقدار افزایش تولید در سال گذشته رخ داده است. در جهت افزایش تولید شیر تلاش های زیادی صورت گرفته و سرمایه گذاری بر روی مزارع افزایش یافته، باروری گاوها افزایش یافته، مهارتهای مزرعه داران تقویت شده و از اروپا، حیوانات با بازدهی بالا وارد شده است. طبق آمار اتحادیه ملی تولید کنندگان لبنیات، از سال ۲۰۱۴ در این بخش، مجموع ۳.۱ میلیارد دلار آمریکا سرمایه گذاری شده و الگوی گسترش این بخش، گروه مزرعه داران مدرن آلمانبوده است. شرکت های خارجی و داخلی نیز در این کارخانه های تولید شیر مایع و پنیر سرمایه گذاری کرده اند.

تولید پنیر در سال ۲۰۱۹، ۱۰% افزایش داشته، ولی روسیه همچنان ۳۵% نیاز بازار را وارد کرده و نیمی از این مقدار از بلاروس وارد شده، نیوزلند و اروگوئه نیز نسبت به قبل، سهم بیشتری از واردات روسیه داشتند.

اقتصاد روسیه در سالهای اخیر  و بعد از تاثیرات محدودیت های اقتصادی و قیمت کم نفت، به طرز متعادلی بهبود یافته است. این کشور همچنین در زمینه هزینه مصرف کنندگان و سود آوری محصولات لبنی با کیفیت بهبود یافته است. در تلاش برای افزایش مصرف به ازای هر نفر، که در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۷ به اندازه ۶% کاهش یافته بود،  دولت در تلاش است کیفیت محصولات لبنی بازارهای محلی را افزایش دهد.

با کاهش قدرت خرید، مصرف لبنیات در روسیه نیز کاهش یافت، ولی عدم اطمینان مصرف کنندگان به کیفیت شیر و محصولات لبنی فروخته شده در مغازه ها نیز نقشی در کاهش مصرف لبنیات داشت. در سال ۲۰۱۶، مسئول تنظیمات دامپزشکی روسیه ادعا کرد ۳۰% محصولات لبنی که در این کشور فروخته میشود، تقلبی بوده و از طیف وسیعی از جایگزین های ارزان قیمت تولید میشوند که یادآور رسوایی وجود ملامین در شیرخشک نوزادان در کشور چین بود. برای مقابله با این موضوع، دولت در تلاش است تا با اعمال نظارت و گواهی های مختلف، کیفیت محصولات را تضمین کرده و محصولات را با جدیت بیشتری در زنجیره تامین ردیابی کند.

گاهی اوقات، صحبت هایی در جهت برداشتن محدودیت های غذایی سال ۲۰۱۴ انجام می شود، ولی به نظر نمی رسد حاکمیت روسیه موافق برداشتن محدودیت ها باشد. به جای برداشتن محدودیت ها، روسیه همچنان بع ساخت بخش کشاورزی خود می پردازد. با این حال، در سال گذشته، صنعت لبنیات روسیه به فدراسیون بین المللی لبنیات ملحق شد که درخششی از امید در جهت برداشتن محدودیت ها بود.

نظریه جهانی

انتظار میرود امسال تولید جهانی شیر حدود ۱% افزایش یابد. در سرتاسر دنیا به جز اتحادیه اروپا، رشد عرضه  نسبتا متعادل است. به نظر میرسد خشکسالی اروپا بر تولید شیر تاثیر گذار باشد و فرانسه و انگلیس در چارک دوم سال رشد منفی داشتند. در هفته های گذشته، آلمان، فرانسه و هلند بارش باران تجربه کرده اند و انتظار میرود هفته آتی نیز بارش بیشتری به همراه داشته باشد. به نظر میرسد در کوتاه مدت، خطر خشکسالی شدید از بین رفته باشد.

رشد تولید در امریکا نیز متعادل بوده و افزایش یا کاهش شدیدی را تجربه نکرده است. با این حال، به دلیل برنامه های حمایتی دولت، تقاضا با نوسان رو به رو بوده است. اگرچه این برنامه بخشی از تقاضای لبنیات را از بین میبرد، ولی به حفظ قیمت فعلی شیر کمک می کند. رشد یک درصدی تولید جهانی شیر با توجه به تولید ضعیف در سال ۲۰۱۹، کمی ناامید کننده است. با این حال کاهش تقاضا در شش ماه اول سال ۲۰۲۰ و انتظار کاهش تقاضا در ماههای باقی مانده از سال، منجر به مازاد شیر موجود شده است.

کووید ۱۹ مانع رشد روسیه شده است

بعد از بهبود متعادل اقتصاد روسیه در دهه گذشته، این کشور حالا باید با تاثیرات بحران دو گانه پاندمی کرونا و کاهش درآمد نفتی خود مواجه شود. با اینکه این مشکلات بهبود تعادل مالی این کشور را به خطر انداخته، امروزه روسیه نسبت به آغاز دهه گذشته در وضعیت اقتصادی بهتری بوده و توانسته خسارات را کنترل کند.

کووید ۱۹ یک ضربه بیرحمانه به بخش لبنیات روسیه بود و درست زمانی این ضربه وارد شد که تولید شیر با سرعت زیادی رشد میکرد.  با توجه به قیمت بالای شیر، از چهار ماه قبل از آوریل ۲۰۲۰، تولید شیر ۴.۳ درصد نسبت به همین بازه در سال گذشته افزایش داشت. در این مدت، گسترش عرضه شیر، تولید پنیر را ۱۳% درصد افزایش داده. با این حال، این مقدار برای پاسخ گویی به تقاضای داخلی کافی نبوده است.

روسیه در مقایسه با مناطق دیگر دراعمال محدودیت های در خانه ماندن کووید ۱۹، کندتر عمل کرده است. با این حال عواقب این محدودیت ها بر فعالیت های شهروندان مانند مناطق دیگر، بر اقتصاد روسیه تاثیر گذاشته و خصوصا به دلیل بسته شدن خدمات غذایی، مصرف لبنیات را آهسته تر کرده است. بسته شدن خدمات غذایی و افزایش تقاضای سوپرمارکت ها مشاهده شده و خرده فروشی بیشتر، ضرر کلی تقاضا لبنیات را محدود کرده است.

محدودیت های وارد شده بر فعالیت ها و خدمات غذایی منجر به پر شدن ذخایر لبنیات شده که قیمت شیر خام و محصولات لبنی دیگر را کاهش داده است. در کوتاه مدت، در بخش مواد غذایی به خصوص بخش لبنیات عدم قطعیت شدیدی به وجود آمده و سوالات بسیاری بی پاسخ مانده. مثلا بازار چه زمان به تعادل می رسد، و چه مدت طول می کشد تا شیوع کووید ۱۹ کاهش یابد، تولید لبنیات تا چه حد کاهش یافته، تا چه زمانی محدودیت های اجتماعی برقرار است و چه مدت طول میکشد تا هزینه مصرف کنندگان بهبود یابد.